ارنست اورسل ( مترجم : على اصغر سعيدى )
369
سفرنامه قفقاز و ايران ( فارسى )
كوههاى خشك و بىحاصل را دور مىزند كه آئول « 1 » ها يا خانههاى مخصوص كوهنشينان است كه نيمى شبيه ده و نيمى شبيه دژ در دامنه و روى قلههاى آن كوهها واقع شده است . در ميان اين آئولها در سمت چپ و در بالاى تخته سنگ دور افتاده و مجزايى روستاى قدر « 2 » قرار دارد . وقتى ما به اورما « 3 » رسيديم بازار باز بود . فروشندگان ، زنبيلهايى كه بعضى را از سيبهاى ريز و بعضى ديگر را از ظرفهاى سفالين قرمز كه تصوير چند شاخ و برگ با رنگ سفيد روى آنها نقش شده بود ، پر كرده و در كنار آنها نشسته بودند . خطوط چهرهى زنان و دختران جوان بسيار زبر و خشن و سيماى آنان شبيه به صورت مردان بود . البته دليلش واضح است ، چون همهى كارهاى سخت و دشوار را آنان انجام مىدهند . وقتى كه مىخواستيم آن ده را ترك كنيم ، در حدود سىنفر از همان زنان زحمتكش بيچاره را ديديم كه در مزرعهيى عرقريزان بيل مىزدند . اما صاحبان و اربابان آنان از سر تا پا مسلح ، يا اسبسوارى مىكردند و يا به چپقهايى كه دستههاى بسيار بلندى داشتند ، مرتب پك مىزدند . بعد از اورما جاده از كنار رود قوبدن - اوزن « 4 » امتداد پيدا مىكرد و پس از آنكه با شيب بسيار تندى از ميان كوهستانها مىگذشت ، مجراى افقى آن به دو قسمت مجزا از هم و به صورت دو رشتهى سفيد موازى تقسيم مىشد . گردنهيى كه از روى آن عبور كرديم ، حالت اندوهآور و ملالانگيزى داشت . به اين جهت بعد از عبور از پايين دو آئول به نامهاى اليا جانقا - ماكى « 5 » و كالا - جانقا - ماكى « 6 » كه هر دو در جاهاى دستنيافتنى واقع شدهاند ، وقتى به منزلگاه لواشا - كنت « 7 » رسيديم واقعا خوشحال شديم . مسئول چاپارخانهى اين منزلگاه اسب نداشت ، ازاينرو ما را وادار كرد كه براى ادامهى مسافرت تا فردا صبر كنيم . تفنگها و چمدانهاى خود را به دست يك چريك آوارى سپرديم و او به ريش خود سوگند خورد كه تا زنده است كسى را نخواهد گذاشت كه حتى به آنها نزديك شود و ما به بازديد از دهكده پرداختيم . از بدشانسى ما لواشا - كنت از هيچ لحاظ به آئولهاى تماشايى كه در ميان راه ديده بوديم ، شباهتى نداشت . اين
--> ( 1 ) . Les Aouls : در قفقاز به روستاهاى كوهنشينان گفته مىشود كه در جايى قرار دارند كه دسترسى به آنها بسيار دشوار باشد و احتمالا با آغل مصطلح در زبان فارسى يكى است . م . ( 2 ) . Gadar ( 3 ) . Ourma ( 4 ) . Goubden - Ozen ( 5 ) . Elya - Djanga - Maki ( 6 ) . Kala - Djanga - Maki ( 7 ) . Lavasha - Kounte